Το Λεξικό του Μηδενιστή – Μέρος Πρώτο – Τεχνολογία

by totalxliberation

Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα μέρος από το μεγαλύτερο κείμενο του John Zerzan με τίτλο ‘Το λεξικό του μηδενιστή‘. Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1994 στο βιβλίο του ίδιου με τίτλο ‘Πρωτόγονο Μέλλον και Άλλα Άρθρα’. Εδώ δημοσιεύουμε αρχικά το πρώτο μέρος που ο συγγραφέας καταπιάνεται με το θέμα της τεχνολογίας. Θα ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα μέρη του άρθρου.

Το Λεξικό του Μηδενιστή

John Zerzan

Τεχνολογία

Τεχ-νολ-ο-γία (ουσιαστικό). Σύμφωνα με το λεξικό Webster’s: βιομηχανικές ή εφαρμοσμένες επιστήμες. Στην πραγματικότητα: το σύνολο του καταμερισμού της εργασίας/παραγωγής/βιομηχανίας και οι επιπτώσεις του επάνω σε εμάς και στην φύση. Η τεχνολογία είναι το άθροισμα των διαμεσολαβήσεων ανάμεσα σε εμάς και τον φυσικό κόσμο και το άθροισμα αυτών των διαχωρισμών μεσολαβώντας ανάμεσα στους εαυτούς μας με τους άλλους. Είναι όλη η αγγαρεία και η τοξικότητα που απαιτείται για την παραγωγή και αναπαραγωγή του σταδίου της υπέρ-αλλοτρίωσης στο οποίο ζούμε. Είναι η υφή και ο μορφή της κυριαρχίας σε κάθε συγκεκριμένο στάδιο της ιεαραρχίας και της εμπορευματοποίησης.

Αυτοί που θα πουν πως η τεχνολογία είναι ‘ουδέτερη’, ‘απλά ένα εργαλείο’, δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα να αντιλαμβάνονται τα εμπλεκόμενα. Οι Junger, Adorno και Horkheimer, ο Ellul και μερικοί άλλοι μέσα στις τελευταίες δεκαετίες – χωρίς να αναφέρουμε την συντριπτική, καθ’ όλα αναπόφευκτη αλήθεια στον παγκόσμιο και προσωπικό της κωδωνισμό – έχουν οδηγήσει σε μια βαθύτερη προσέγγιση πάνω στο θέμα. Πριν από τριανταπέντε χρόνια, ο αγαπητός φιλόσοφος Jaspers έγραψε πως ‘Η τεχνολογία είναι μόνο ένα μέσο, αυτή καθεαυτή δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή. Όλα εξαρτώνται από το τι κάνει με αυτό ο άνθρωπος, για ποιο σκοπό τον υπηρετεί, και κάτω υπό ποιες συνθήκες το τοποθετεί.’ Αφήνοντας κατά μέρος τον αρχαϊκό σεξισμό, τέτοια επιφανειακή πίστη στην ειδίκευση και στην τεχνική ανάπτυξη θεωρείται όλο και περισσότερο ως γελοία. Απείρως πιο κοντά στον στόχο ήταν ο Marcuse όταν το 1964 πρότεινε πως ‘η ίδια η έννοια του τεχνικού λόγου, είναι πιθανότατα ιδεολογική. Όχι μόνο η εφαρμογή της τεχνολογίας, αλλά η τεχνολογία καθεαυτή είναι κυριαρχία… μεθοδική, αντεπιστημονική, υπολογισμένη, υπολογίζοντας τον έλεγχο.’ Σήμερα βιώνουμε αυτόν τον έλεγχο μέσω της σταθερής μείωσης της επαφής μας με τον ζωντανό κόσμο, ένα επιταχυνόμενο κενό της Εποχής της Πληροφορίας στραγγισμένο από την κομπιουτεροποίηση και δηλητηριασμένο από τον νεκρό, κυριαρχικό ιμπεριαλισμό της μεθόδου της υψηλής τεχνολογίας. Πότε ξανά στο παρελθόν οι άνθρωποι δεν ήταν τόσο ξεμωραμένοι, τόσο εξαρτημένοι στην μηχανή για όλα – καθώς η γη πλησιάζει ραγδαία προς την εξάλειψη της, εξαιτίας της τεχνολογίας, οι ψυχές μας έχουν συρρικνωθεί και ισοπεδωθεί από τον διαβρωτικό κανόνα του. Οποιαδήποτε αίσθηση ολότητας και ελευθερίας μπορεί μόνο να επιστρέψει μέσω της αναίρεσης του μαζικού καταμερισμού της εργασίας στην καρδιά της τεχνολογικής ανάπτυξης. Αυτό είναι το απελευθερωτικό πρόγραμμα σε όλο του το βάθος.

Φυσικά, η δημοφιλής λογοτεχνία δεν αντικατοπτρίζει ακόμα μια κριτική επίγνωση του τι είναι η τεχνολογία. Μερικά έργα αγκαλιάζουν ολοκληρωτικά την κατεύθυνση την οποία ακολουθούμε, όπως το ‘Οι μηχανές που σκέφτονται’ της McCorduck και το ‘Είναι ζωντανοί οι υπολογιστές;’ του Simon, για να αναφέρουμε μερικά από τα πιο φρικιαστικά. Άλλα, ακόμα πιο πρόσφατα βιβλία φαίνεται να προσφέρουν μια κριτική που επιτέλους έρχεται σε αντίθεση με την μαζική προπαγάνδα υπέρ της τεχνολογίας, αλλά όλα αποτυγχάνουν οικτρά όταν φτάνουν στο συμπέρασμα τους. Οι Murphy, Mickunas και Pilotta, συνέγραψαν το ‘Η κατηφόρα της υψηλής τεχνολογίας: Τεχνολογία και η Παραμόρφωση των Ανθρωπίνων Ευαισθησιών’, του οποίου ο επιθετικός τίτλος είναι ολοκληρωτικά υποτιμημένος με το τελείωμα πως η τεχνολογία θα γίνει ανθρώπινη μόνο όταν αλλάξουμε τις υποθέσεις μας για αυτήν! Αρκετά όμοιο είναι το ‘Το υψηλό τίμημα της υψηλής τεχνολογίας’, των Siegel και Markoff – μετά από λεπτομερή κεφάλαια για τα διάφορα επίπεδα της τεχνολογικής εξασθένησης, μαθαίνουμε για μια ακόμη φορά πως όλα είναι απλά θέμα της στάσης μας: ‘Πρέπει, εμείς σαν κοινωνία, να κατανοήσουμε τις πλήρεις επιπτώσεις της υψηλής τεχνολογίας αν επρόκειτο να την αφομοιώσουμε σαν εργαλείο για την ενίσχυση της ανθρώπινης άνεσης, ελευθερίας και ειρήνης.’ Αυτού του είδους η δειλία και/ή ατιμία, οφείλεται ως ένα μέρος μόνο, στο γεγονός πως οι μεγάλες εκδοτικές εταιρίες δεν επιθυμούν να εκδίδουν θεμελιωδώς ριζοσπαστικές ιδέες.

Η παραπάνω παρατηρημένη πτήση προς τον ιδεαλισμό δεν είναι μια νέα τακτική αποφυγής. Ο Martin Heidegger, θεωρούμενος από μερικούς ως ο πιο αυθεντικός και βαθύς στοχαστής αυτού του αιώνα, είδε την ατομικότητα να μετατρέπεται μόνο σε ωμό υλικό για την απεριόριστη επέκταση της βιομηχανικής τεχνολογίας. Απίστευτα, η λύση του βρέθηκε στο Ναζιστικό κίνημα, η βασική ‘συνάντηση της παγκόσμιας τεχνολογίας και του σύγχρονου ανθρώπου.’ Πίσω από την ρητορική του Εθνικοσοσιαλισμού, δυστυχώς, ήταν μόνο η επιτάχυνση της τεχνικής, ακόμα και στην σφαίρα της γενοκτονίας, σαν ένα πρόβλημα της βιομηχανικής παραγωγής. Για τους Ναζί και τους ευκολόπιστους, ήταν πάλι, ένα ερώτημα του πως αντιλαμβανόμαστε την τεχνολογία ιδανικά, και όχι όπως είναι στην πραγματικότητα. Το 1940, ο Γενικός Επιθεωρητής για το Γερμανικό Οδικό Σύστημα, το έθεσε με αυτόν τον τρόπο: ‘Το τσιμέντο και η πέτρα είναι υλικά πράγματα. Ο άνθρωπος τους δίνει μορφή και ψυχή. Η Εθνικοσοσιαλιστική τεχνολογία κατέχει για όλο το επιτυχές υλικό το ιδανικό περιεχόμενο.’

Η παράξενη περίπτωση του Heidegger θα πρέπει να είναι μια υπενθύμιση για όλους πως οι καλές προθέσεις μπορούν να βρεθούν άγρια παραστρατημένες χωρίς την θέληση  να αντιμετωπίσουμε την τεχνολογία και την συστηματική της φύση ως μέρος της πρακτικής κοινωνικής πραγματικότητας. Ο Heidegger φοβήθηκε τις πολιτικές συνέπειες κοιτάζοντας πραγματικά την τεχνολογία κριτικά – οι απολιτικές θεωρίες του έτσι αποτέλεσαν μέρος της τερατώδης ανάπτυξης του μοντερνισμού, παρά την πρόθεση του.

Η EarthFirst! υποστηρίζει πως βάζει πρώτα την φύση, πως είναι υπεράνω κάθε μικροπρεπής ‘πολιτικής’. Αλλά θα μπορούσε κάλλιστα πίσω από το macho αλαζονικό άτομο του Dave Foreman (και των θεωρητικών της ‘βαθιάς οικολογίας’ που επίσης προειδοποιούν ενάντια στους ριζοσπαστικούς) να βρίσκεται μια αποτυχία των νεύρων όπως του Heidegger, και το επακόλουθο, θεωρητικά θα μπορούσε να είναι παρόμοιο.

Advertisements