Το Λεξικό του Μηδενιστή – Μέρος Τρίτο – Κουλτούρα

by totalxliberation

Το τρίτο μέρος του κειμένου πραγματεύεται το θέμα της κουλτούρας. Πρωτότυπο στα αγγλικά στο The Anarchist Library.

Το Λεξικό του Μηδενιστή

John Zerzan

Κουλτούρα

Κουλ-τούρα (ουσιαστικό). Συνήθως αναφερόμενη ως το άθροισμα των εθίμων, των ιδεών, των τεχνών, των προτύπων, κλπ μιας δεδομένης κοινωνίας. Ο πολιτισμός συχνά αναφέρεται ως συνώνυμο, υπενθυμίζοντας μας πως η καλλιέργεια – όπως και στην εξημέρωση – είναι επίσης μέσα στην κουλτούρα. Οι Καταστασιακοί, το 1960, το έθεσαν έτσι, πως ‘η κουλτούρα μπορεί να οριστεί σαν το σύνολο των μέσων μέσω των οποίων η κοινωνία σκέφτεται για την ίδια και αναδεικνύεται στον εαυτό της.’ Παίρνοντας το πιο θερμά, ο Barthes παρατήρησε πως είναι ‘μια μηχανή που σου δείχνει να επιθυμείς. Να επιθυμείς, πάντα να επιθυμείς αλλά ποτέ να καταλαβαίνεις.’

Η κουλτούρα ήταν κάποτε πιο σεβαστή, φαινομενικά, κάτι για να ‘ζήσεις βάση αυτής.’ Τώρα, αντί για την ανησυχία για το πώς αποτύχαμε στην κουλτούρα, η έμφαση βρίσκεται στο πως η κουλτούρα απέτυχε προς εμάς. Σίγουρα κάτι στην εργασία που μας ανατρέπει, δεν ικανοποιεί και αυτό κάνει πιο εμφανή τον εαυτό του καθώς αντιμετωπίζουμε παγκόσμια και μέσα μας τον θάνατο της φύσης. Η κουλτούρα, ως το αντίθετο της φύσης, αναπτύσσεται ασύμφωνα, ξινίζει, ξεθωριάζει καθώς πνιγόμαστε στον όλο και πιο λεπτό αέρα της συμβολικής δραστηριότητας. Υψηλή κουλτούρα ή χαμηλή, παλάτι ή χαμόσπιτο, είναι το ίδιο σπίτι-φυλακή της συνείδησης – το συμβολικό ως το καταπιεστικό.

Είναι αδιαχώριστη από την γέννηση και την συνέχιση της αποξενωμένης επιβίωσης, όπως πάντα, ως αποζημίωση, μια ανταλλαγή για το πραγματικό με την αντικειμενοποίηση του. Η κουλτούρα ενσωματώνει τη σχισμή ανάμεσα στην ολότητα και στα μέρη του συνόλου που μετατρέπονται σε κυριαρχία. Χρόνος, γλώσσα, αριθμοί, τέχνες – πολιτιστικές επιβολές που έχουν έρθει για να μας κυριαρχήσουν με τις δικές τους ζωές.

Τώρα, περιοδικά και εφημερίδες έχουν αφθονία άρθρων θρηνώντας για την διάδοση του πολιτιστικού αναλφαβητισμού και της ιστορικής αμνησίας, δύο καταστάσεις που υπογραμμίζουν μια βασική ασθένεια στην κοινωνία. Στην μεταμοντέρνα μας εποχή, τα πρόσωπα της μόδας κυμαίνονται από κενά σε αγέλαστα, καθώς τα ποσοστά της σκληρής χρήσης ναρκωτικών, των αυτοκτονιών, και της συναισθηματικής αστάθειας συνεχίζουν να ανεβαίνουν. Περίπου πριν από ένα χρόνο, ήμουνα στο αμάξι μιας μεγαλύτερης γυναίκας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, και πηγαίναμε από το Berkeley στο Oregon, και κάπου στον δρόμο της ζήτησα, αφού μιλούσαμε για την δεκαετία του 60’ ανάμεσα σε άλλα θέματα, να μου περιγράψει την γενιά της. Μου μίλησε για τους συμφοιτητές της όσον αφορά το μη-ερωτικό σεξ, την αυξημένη χρήση ηρωίνης, και ‘μια αίσθηση απόγνωσης μασκαρεμένη από τον καταναλωτισμό.’

Εν τω μεταξύ, η μαζική άρνηση συνεχίζεται. Σε μια πρόσφατη συλλογή άρθρων για την κουλτούρα, ο DJ. Enright προσφέρει την σοφή συμβουλή πως ‘όσο πιο συχνά η προσωπική μιζέρια και δυσαρέσκεια ανυψώνονται, τόσο πιο δυνατά σφίγγουν αυτές οι αρρώστιες την λαβή τους επάνω μας.’ Από τότε που το άγχος ζήτησε την απελευθέρωση του μέσω της πολιτιστικής μορφής και έκφρασης, στην συμβολική προσέγγιση προς την αυθεντικότητα, η κατάσταση μας πιθανότατα να μην έχει υπάρξει τόσο εμφανές πτωχή. Το έργο του Robert Harbison με τίτλο ‘Σκόπιμη Παλινδρόμηση’, είναι ένα ακόμη έργο που εμφανίζει πλήρη άγνοια σχετικά με την θεμελιώδη κενότητα της κουλτούρας: ‘η ιστορία του πως ο ενθουσιασμός για το πρωτόγονο και η πίστη πως η σωτηρία βρίσκεται στην ξεμάθηση βρέθηκε να είναι μια δύναμη σχεδόν σε κάθε κατοχή της σκέψης, είναι εξαιρετικά παράξενο.’

Σίγουρα τα ερείπια είναι εδώ για όποιον θέλει να τα δει. Από την εξαντλημένη τέχνη με την μορφή του ανακυκλωμένου συνονθυλεύματος του μεταμοντερνισμού, μέχρι τους μετά-στρουκτουραλιστές τεχνοκράτες όπως ο Lyotard, ο οποίος βρίσκει σε τράπεζες δεδομένων ‘την Εγκυκλοπαίδεια του αύριο… φύση για τον μεταμοντέρνο άνθρωπο,’ συμπεριλαμβανομένων τέτοιων απόλυτα ανίκανων μορφών ‘αντίθεσης’, όπως ‘μικροπολιτικά’ και ‘σχιζοφρενοπολιτικά’ (σημ. στο κείμενο αναφέρεται ως ‘schizopolitics’), σε αυτά λοιπόν υπάρχουν λίγα αλλά εμφανή συμπτώματα ενός γενικού κατακερματισμού και απελπισίας. Ο Peter Sloterdijk (Κριτική στον Κυνικό Λόγο) τονίζει πως ο κυνισμός είναι η κύρια, διαχυτική προοπτική, το καλύτερο που έχει να προσφέρει για τώρα η άρνηση.

Αλλά ο μύθος της κουλτούρας θα καταφέρνει να επιβιώνει για όσο η εξαθλίωση μας μας εμποδίζει να την αντιμετωπίσουμε, και έτσι ο κυνισμός θα παραμένει για όσο επιτρέπουμε στην κουλτούρα να παραμένει στην θέση της αδιαμεσολάβητης ζωής.

Advertisements