Το Λεξικό του Μηδενιστή – Μέρος Έβδομο – Πρόοδος

by totalxliberation

Σε αυτό το τμήμα του ‘λεξικού’, ο συγγραφέας σκιαγραφεί την πρόοδο μέσα από τον ρους της ιστορίας, την άμεση σχέση του με την κυριαρχία, την εξημέρωση και την ατομική και συλλογική αποξένωση. Κάθε πρόοδος έχει χτιστεί πάνω στον θάνατο της φύσης, των ζώων και των ανθρώπων. Πρωτότυπο στα αγγλικά στο The Anarchist Library

Το Λεξικό του Μηδενιστή

John Zerzan

Πρόοδος

Πρό-οδός (ουσιαστικό). 1. [αρχαϊκό] Επίσημη διαδρομή, από έναν κυβερνήτη. 2. Ιστορική ανάπτυξη, υπό την έννοια της εξέλιξης ή της βελτίωσης. 3. Η πορεία προς τα εμπρός της ιστορίας ή του πολιτισμού, όπως σε μια έκθεση τρόμου ή ένα ταξίδι θανάτου.

Ίσως καμία μοναδική ιδέα στον Δυτικό πολιτισμό δεν έχει υπάρξει τόσο σημαντική όσο η αντίληψη της προόδου. Είναι επίσης αληθές το ότι, όπως το είπε ο Robert Nisbet, ‘Τώρα όλα υποδηλώνουν πως η πίστη της Δύσης στο δόγμα της προόδου μειώνεται ραγδαία σε όλα τα επίπεδα και τους τομείς, σε αυτό το τελευταίο τμήμα του εικοστού αιώνα.’

Επίσης, στο αντί-εξουσιαστικό περιβάλλον, η πρόοδος έχει πέσει σε δύσκολους καιρούς. Υπήρχε μια εποχή όπου οι ελαφρόμυαλοι συνδικαλιστές, σαν τους στενούς Μαρξιστές συγγενείς τους, μπορούσαν περισσότερο ή λιγότερο να κατηγορήσουν ως περιθωριακούς και ασήμαντους όσους δεν ενδιαφέρονταν να οργανώσουν την αλλοτρίωση τους μέσω των συνδικάτων, των συμβουλίων και παρόμοιων τέτοιων. Αντί του παλιού σεβασμού προς την παραγωγικότητα και την παραγωγή (οι πυλώνες της προόδου), μια Λουδδιτική συνταγή για τα εργοστάσια είναι ανοδική, και η αντί-εργασία είναι ένα βασικό σημείο εκκίνησης του ριζοσπαστικού διαλόγου. Μπορούμε ακόμα να δούμε συγκεκριμένους παλιούς συνδικαλιστές (σημ. στο κείμενο αναφέρεται η φράση ‘ageing leopards’, που δεν μεταφράζεται ακριβώς στα ελληνικά) να προσπαθούν να αλλάξουν τις θέσεις τους: οι Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου (Industrial Workers of the World – IWW), ντροπιασμένοι από την πρώτη λέξη του ονόματος τους μπορεί ακόμα να κινηθούν και στην άρνηση της δεύτερης λέξης (αν και σίγουρα όχι ως μια οργάνωση στο σύνολο της).

Η οικολογική κρίση είναι ξεκάθαρα ένας παράγοντας της δυσφήμισης της προόδου, αλλά το πώς παρέμεινε ένα αντικείμενο πίστης για τόσους πολλούς για τόσο καιρό είναι ένα εξοργιστικό ερώτημα. Μετά από όλα αυτά, τι σημαίνει τελικά η πρόοδος; Η υπόσχεση της ξεκίνησε να συνειδητοποιεί τον εαυτός της, με πολλούς τρόπους, από την απαρχή της ιστορίας. Με την εμφάνιση της γεωργίας και του πολιτισμού ξεκίνησε, για παράδειγμα, η προοδευτική καταστροφή της φύσης – μεγάλες περιοχές της Εγγύς Ανατολής, της Αφρικής και της Ελλάδας μετατράπηκαν σε ερημικές εκτάσεις γης.

Από την άποψη της βίας, η μεταμόρφωση από τον κυρίως ειρηνικό και ισότιμο τροφοσυλλεκτικό/κυνηγετικό τρόπο ζωής, στην βία της γεωργίας/του πολιτισμού ήταν ταχεία. ‘Εκδίκηση, φέουδα, πόλεμοι, και μάχες φαίνεται πως αναδύθηκαν, και έγιναν χαρακτηριστικά, ανάμεσα στους εξημερωμένους λαούς,’ σύμφωνα με τον Peter Wilson. Περιττό να πούμε πως και η βία σίγουρα έκανε πρόοδο στην πορεία της, από κυβερνητικά όπλα που σπέρνουν τον θάνατο στην πρόσφατη αύξηση του ξεσπάσματος των φόνων και των μανιακών δολοφόνων.

Η νόσος επίσης είναι σχεδόν μια εφεύρεση της πολιτισμένης ζωής – κάθε γνωστή εκφυλιστική ασθένεια είναι μέρος του φόρου της ιστορικής βελτίωσης. Από την ολότητα και την αισθησιακή ζωτικότητα της προ-ιστορίας, στην τωρινή θέαση των ενδημικών προβλημάτων υγείας και της μαζικής ψυχικής μίζερης προόδου.

Ο πύργος της προόδου είναι η σημερινή Εποχή της Πληροφορίας, η οποία ενσωματώνει μια πρόοδο στον καταμερισμό της εργασίας, από μια πρωτύτερη εποχή της μεγαλύτερης πιθανότητας για αμεσολάβητη κατανόηση, στο σημείο όπου η γνώση γίνεται απλά ένα όργανο του καταπιεστικού συνόλου, στην τωρινή εποχή της κυβερνοχώρας του διαδικτύου όπου τα δεδομένα των υπολογιστών είναι το μόνο που έχει απομείνει πραγματικά. Η πρόοδος έχει θέσει το ίδιο της το νόημα σε πτήση/άνοδο.

Η επιστήμη, το μοντέλο της προόδου, έχει φυλακίσει και ανακρίνει την φύση, ενώ η τεχνολογία την έχει καταδικάσει (και την ανθρωπότητα) σε καταναγκαστική εργασία. Από την αρχική διαίρεση του εαυτού μας που είναι ο πολιτισμός, στον διαχωρισμό του μυαλού από τα υπόλοιπα αντικείμενα (συμπεριλαμβανομένου του σώματος) του Descartes, στο άγονο, υψηλά τεχνολογικό μας παρών – ένα κίνημα πραγματικά εκπληκτικό. Δύο αιώνες πριν, οι πρώτοι εφευρέτες των βιομηχανικών μηχανημάτων φτύνονταν από τους άγγλους εργάτες υφασμάτων που υποβάλλονταν σε αυτά, και θεωρούνταν αχρείοι σχεδόν από όλους, εκτός από τους καπιταλιστές χρηματοδότες τους. Οι σχεδιαστές της σημερινής κομπιουτεροποιημένης σκλαβιάς έχουν λεοντοποιηθεί σαν πολιτισμικοί ήρωες, αν και η αντίσταση αρχίζει να εξαπολύεται.

Στην απουσία της μεγαλύτερης αντίστασης, η εσωτερική λογική της ταξικής ανάπτυξης της κοινωνίας θα κορυφωθεί σε μια συνολική τεχνολογιοποιημένη ζωή, ως το τελευταίο της στάδιο. Η ισοδυναμία της προόδου της κοινωνίας και αυτής της τεχνολογίας γίνεται ολοένα και πιο εμφανής από το γεγονός της έμφυτης σύγκλισης τους. Το τελευταίο και καλύτερο έργο του Walter Benjamin, ‘Θέσεις πάνω στην Φιλοσοφία της Ιστορίας’, περιέχει αυτήν την στιχουργικά εκφρασμένη διορατικότητα:

«Ένας πίνακας του Klee που ονομάζεται ‘Angelus Novus’, παρουσιάζει έναν άγγελο να φαίνεται σαν να είναι έτοιμος να φύγει μακριά από κάτι που σκέφτεται σταθερά. Τα μάτια του ατενίζουν, το στόμα του είναι ανοιχτό, τα φτερά του είναι απλωμένα. Έτσι κάποιος αποτυπώνει τον άγγελο της ιστορίας. Το πρόσωπο του είναι στραμμένο προς το παρελθόν. Από όπου λαμβάνουμε μια αλυσίδα γεγονότων, αυτός βλέπει μια μοναδική καταστροφή, η οποία συνεχίζει να συσσωρεύεται σε συντρίμμια πάνω από συντρίμμια και τα εκσφενδονίζει μπροστά στα πόδια του. Ο άγγελος θα ήθελε να μείνει, να αφυπνίσει τους νεκρούς, και να μετατρέψει σε όλον αυτό που έχει σπάσει. Αλλά μια θύελλα φυσάει από τον Παράδεισο – έχει πιαστεί στα φτερά του με τέτοια βία ώστε ο άγγελος δεν μπορεί πια να τα κλείσει. Αυτή η θύελλα τον ωθεί ακαταμάχητα προς το μέλλον, στο οποίο η πλάτη του είναι στραμμένη, ενώ η σωρός των συντριμμιών μεγαλώνει προς τον ουρανό. Αυτή η θύελλα είναι αυτό που αποκαλούμε πρόοδος.»

Advertisements